Bồn cầu kêu ọc và rút nước chậm báo hiệu điều gì?

Có những sự cố nhà vệ sinh không đến đột ngột mà báo trước khá lâu. Bạn nhấn xả, nước vẫn xuống, nhưng xoáy yếu hơn trước, lòng bồn phải mất một lúc mới trong lại, và từ đâu đó dưới sàn vọng lên tiếng ọc ọc như có ai đang uống nước. Khi bồn cầu kêu ọc và rút nước chậm cùng lúc, đường thoát phía sau đã bị thu hẹp và không khí đang bị kẹt lại trong ống. Đây chưa phải là tắc hoàn toàn, nhưng là giai đoạn dễ xử lý nhất, nếu bạn biết cách đọc nó.

Bài viết này tập trung vào cặp dấu hiệu “ọc + rút chậm”: vì sao chúng đi cùng nhau, cách tự kiểm tra trong khoảng 15 phút bằng những thứ sẵn có trong nhà, cách đọc kết quả và thời điểm nên gọi thợ trước khi sự cố nặng lên.

Vì sao bồn cầu kêu ọc và rút chậm thường đi cùng nhau?

Mỗi lần xả, một khối nước lớn đổ xuống ống trong vài giây. Để khối nước đó đi trơn tru, không khí trong ống phải được đẩy ra trước và có không khí mới bù vào phía sau. Hệ thống thoát nước làm việc này qua ống thông hơi và qua chính lòng ống còn trống.

Khi lòng ống bị cặn, giấy hoặc dầu mỡ bám làm hẹp lại, nước đi qua chậm hơn, và khoảng trống cho không khí cũng nhỏ đi. Không khí bị ép phải tìm đường thoát khác, thường là sủi ngược qua lớp nước ngăn mùi trong bồn cầu, thoát sàn hoặc xi phông lavabo. Tiếng ọc chính là tiếng bọt khí đi ngược qua lớp nước đó. Vì vậy, tốc độ rút chậm cho biết ống đang hẹp, còn tiếng ọc cho biết không khí đang bị kẹt. Hai dấu hiệu cùng xuất hiện gần như luôn có chung một gốc.

Rút chậm bao nhiêu thì đáng lo?

Mỗi dòng bồn cầu xả một kiểu, nên cách so sánh tốt nhất là với chính nó lúc còn bình thường. Hãy để ý ba điểm: xoáy nước có yếu và lệch hơn trước không, mực nước có dâng lên cao trong lòng bồn trước khi rút không, và sau khi xả xong mực nước ngăn mùi có thấp hơn hoặc dao động lên xuống không. Chỉ cần hai trong ba điểm thay đổi rõ, bạn nên kiểm tra kỹ hơn.

Bài tự kiểm tra 15 phút tại nhà

Trước khi gọi thợ hay mua hóa chất, hãy làm một lượt kiểm tra đơn giản. Mục đích không phải là sửa, mà là biết chỗ hẹp nằm gần hay xa, để chọn cách xử lý đúng. Chuẩn bị một xô nước khoảng nửa xô đến một xô, điện thoại để quay video hoặc bấm giờ, và găng tay cao su.

Bước 1: Thử bồn cầu bằng xô nước

Đổ nhanh và dứt khoát một xô nước vào lòng bồn cầu, không dùng két. Nếu nước xuống ngon lành, không ọc, thì phần thân sứ và ống nhánh vẫn còn khá thông; vấn đề có thể nằm ở két xả (xả yếu, xả thiếu nước) hơn là ở đường ống. Nếu nước dâng lên rồi rút chậm và vẫn ọc, chỗ hẹp nằm sau lỗ thoát.

Bước 2: Xả các thiết bị khác và nghe bồn cầu

Lần lượt mở vòi lavabo vài phút, đổ một xô nước vào thoát sàn, cho máy giặt xả nước nếu cùng tầng. Trong lúc đó, đứng gần bồn cầu và quan sát. Nếu mực nước trong bồn cầu dao động, sủi bọt hoặc có tiếng ọc khi thiết bị khác xả, các thiết bị này đang dùng chung một đoạn ống bị hẹp. Nếu nhà nhiều tầng, nhờ người xả nước ở tầng trên và nghe ở tầng dưới.

Bước 3: Kiểm tra mực nước ngăn mùi sau 30 phút

Sau khi xả, đánh dấu mực nước trong lòng bồn bằng mắt hoặc chụp ảnh. Để yên khoảng 30 phút rồi xem lại. Nếu nước tụt thấp hẳn, rất có thể ống thiếu thông hơi khiến lớp nước bị hút đi; khi lớp nước này mỏng, mùi hôi từ đường ống cũng dễ bay lên. Hiện tượng mùi đi kèm được bàn kỹ hơn trong bài nhà vệ sinh có mùi hôi từ cống phải làm sao.

Bước 4: Nhìn hố ga ngoài sân nếu mở được

Nếu nhà có hố ga dễ mở nắp, hãy nhìn vào khi người trong nhà xả nước. Nước chảy vào hố ga đều đặn và thoát đi là tốt. Nếu hố ga đã đầy nước tù, nhiều bùn, hoặc nước gần như không chảy vào dù trong nhà đang xả, chỗ hẹp nằm ở đoạn ống trước hố ga hoặc ở chính hố ga. Không nên cúi sát hay thò tay vào hố ga, chỉ quan sát từ trên.

Đọc kết quả: tiếng ọc và nước rút chậm đang nói gì?

Ghép kết quả các bước trên lại, bạn sẽ thấy sự cố rơi vào một trong mấy nhóm sau.

Chỉ riêng bồn cầu này ọc và rút chậm

Các thiết bị khác xả bình thường, bồn cầu không phản ứng khi chúng xả, nhưng thử xô nước thì vẫn chậm. Chỗ hẹp nằm trong thân sứ hoặc đoạn ống nhánh nối bồn cầu ra ống chung. Nguyên nhân hay gặp là giấy tích tụ dần, khăn ướt, hoặc cặn bám ở đoạn ống có độ dốc kém. Ở giai đoạn này, cây thụt cao su loại dành cho bồn cầu hoặc dây thông bồn cầu quay tay thường có tác dụng nếu dùng đúng cách.

Bồn cầu ọc khi thiết bị khác xả

Đây là dấu hiệu đường ống chung bị hẹp, hoặc đường thông hơi không làm tốt việc của nó. Nếu tiếng ọc rõ nhất khi xả một lượng nước lớn (bồn cầu khác, máy giặt) và nước vẫn rút được nhưng chậm, nên nghĩ tới ống chung bị cặn bám. Nếu đường ống không có dấu hiệu tắc rõ mà nhiều thiết bị cùng ọc, mực nước ngăn mùi hay bị tụt, nên kiểm tra miệng ống thông hơi trên mái.

Cả nhà cùng chậm, có mùi, hố ga hoặc bể lâu chưa xử lý

Khi mọi thiết bị đều rút chậm, kèm mùi hôi và tiếng ọc, và bể phốt đã nhiều năm chưa hút hoặc hố ga đầy bùn, nguyên nhân nằm ở phía cuối tuyến. Nếu bạn nghi bể phốt, bài bồn cầu phát tiếng ọc có phải do bể phốt đầy không giúp phân biệt bể đầy với các nguyên nhân khác dựa trên thời điểm phát ra tiếng ọc.

Chỉ ọc và chậm sau mưa lớn

Nếu bình thường bồn cầu xả tốt, nhưng cứ mưa to là kêu ọc và rút chậm, nước từ cống bên ngoài hoặc hố ga đang dâng cao, chặn đường ra của nước thải trong nhà. Trường hợp này cần kiểm tra hố ga, rãnh thoát và cách đấu nối nước mưa với nước thải.

Nếu để lâu, chuyện gì sẽ xảy ra?

Chỗ hẹp trong ống không tự rộng ra. Mỗi lần xả, giấy và cặn mới lại có thêm chỗ để bám vào lớp cặn cũ, nên tình trạng thường nặng dần theo thời gian. Từ chỗ chỉ ọc nhẹ và chậm một chút, bồn cầu sẽ chuyển sang dâng nước cao mỗi lần xả, rồi đến lúc nước dâng sát mép hoặc tràn. Diễn biến ở giai đoạn đó được mô tả trong bài bồn cầu trào ngược khi xả nước.

Với đường ống chung, việc để lâu còn khiến điểm trào chuyển sang chỗ thấp nhất trong nhà, thường là thoát sàn tầng trệt. Lúc đó việc xử lý mất nhiều công hơn và có thể phải tạm ngừng dùng nước cả nhà. Vì vậy, khi bồn cầu kêu ọc và rút chậm đã kéo dài vài tuần, nên xử lý ngay thay vì chờ.

Bảng tổng hợp: kết quả kiểm tra và việc nên làm

Những việc không nên làm khi bồn cầu kêu ọc

• Đổ hóa chất thông cống liên tục: với chỗ hẹp do cặn bám lâu ngày, hóa chất thường chỉ làm thông tạm một lớp mỏng, trong khi có thể ảnh hưởng tới gioăng và lớp men sứ nếu dùng thường xuyên.
• Xả nhiều lần liên tiếp để “đẩy cho trôi”: khi ống đang hẹp, nước mới dồn tới chỉ làm mực nước dâng cao thêm.
• Bịt kín thoát sàn hoặc ống thông hơi để hết mùi: làm vậy càng khiến không khí trong ống không có chỗ đi, tiếng ọc và tình trạng rút chậm nặng hơn.
• Dùng que sắt hay móc áo chọc vào lỗ thoát: dễ làm trầy men sứ và đẩy vật cản vào sâu hơn.

Khi gọi thợ, quá trình kiểm tra thường diễn ra thế nào?

Thợ có kinh nghiệm sẽ không thông ngay mà hỏi lại những gì bạn đã quan sát: bồn cầu nào bị, bị từ khi nào, có liên quan tới mưa hay không, bể phốt hút lần cuối khi nào. Kết quả bài tự kiểm tra ở trên giúp rút ngắn đáng kể bước này, nên bạn hãy kể lại hoặc cho xem video đã quay.

Tiếp theo, thợ thường thử xả từng thiết bị để khoanh vùng, mở hố ga để xem nước có về đều không. Nếu chỗ hẹp ở ống nhánh hoặc ống chung, cách xử lý phổ biến là đưa dây lò xo của máy thông cống vào từ cửa thăm, từ hố ga hoặc từ lỗ thoát sau khi tháo bồn cầu, để cắt và kéo lớp cặn bám ra. Khi đường ống dài hoặc tái tắc nhiều lần mà chưa rõ nguyên nhân, có thể cần soi đường ống để xem bên trong trước khi quyết định cách làm.

Sau khi thông, nên thử lại bằng xô nước và xả các thiết bị như lúc tự kiểm tra. Nếu tiếng ọc và tình trạng rút chậm hết hẳn, nguyên nhân đã được xử lý. Nếu còn ọc nhẹ dù nước rút nhanh, có thể vấn đề nằm ở thông hơi và cần xem tiếp.

Thói quen giúp hạn chế tái diễn

• Không xả khăn ướt, băng vệ sinh, tăm bông; bỏ giấy vào thùng rác nếu đường ống nhà bạn hay tắc.
• Không đổ dầu mỡ, bã thức ăn xuống lavabo hay thoát sàn, vì chúng có thể đi vào cùng đường ống chung với bồn cầu.
• Thỉnh thoảng thử xô nước để so sánh tốc độ rút với lúc bình thường, phát hiện sớm khi ống bắt đầu hẹp.
• Dọn rác, lá cây trên nắp hố ga và miệng ống thông hơi trước mùa mưa.
• Theo dõi thời gian hút bể phốt lần cuối, để không bị bất ngờ khi bể đầy.

Câu hỏi thường gặp

Bồn cầu kêu ọc nhưng vẫn rút được thì có cần xử lý không?

Nên xử lý. Nước còn rút được nghĩa là ống chưa bít kín, nhưng tiếng ọc cho thấy dòng chảy và đường không khí đã bị ảnh hưởng. Xử lý ở giai đoạn này thường đơn giản hơn so với khi đã tắc hẳn.

Vì sao thụt xong hết ọc vài hôm rồi lại bị?

Cây thụt có thể đẩy được phần vật cản mềm, nhưng không làm sạch lớp cặn bám quanh thành ống. Chỗ hẹp vẫn còn nên giấy lại mắc vào và sự cố quay lại. Nếu tái diễn nhiều lần trong thời gian ngắn, nên để thợ thông và làm sạch ống bằng máy.

Bồn cầu chỉ ọc vào ban đêm là do đâu?

Ban đêm thường là lúc các hộ trong khu hoặc các tầng trên dùng nước nhiều, hoặc máy giặt đang chạy. Nếu bồn cầu ọc khi có người xả ở nơi khác, đó là dấu hiệu đường ống chung hoặc thông hơi có vấn đề, không chỉ riêng bồn cầu nhà bạn.

Có nên đổ nước nóng để thông bồn cầu rút chậm?

Không nên đổ nước sôi vào bồn cầu sứ vì có thể gây nứt do chênh lệch nhiệt độ. Nước ấm vừa phải có thể giúp với chỗ hẹp do giấy, nhưng không giải quyết được cặn bám lâu ngày hay vấn đề ở ống chung.

Bồn cầu chung cư kêu ọc thì có tự xử lý được không?

Nếu chỉ riêng bồn cầu nhà bạn bị và thiết bị khác bình thường, bạn có thể thử các cách an toàn ở trên. Nếu bồn cầu ọc khi các căn hộ khác xả nước, vấn đề có thể ở ống đứng chung của tòa nhà, nên báo ban quản lý để kiểm tra.

Liên hệ Môi trường Việt Yên tại Hải Phòng

Nếu bồn cầu kêu ọc và rút nước chậm kéo dài, thử các cách an toàn mà không cải thiện, hoặc kết quả tự kiểm tra cho thấy vấn đề ở đường ống chung, bể phốt hay hố ga, bạn có thể liên hệ Môi trường Việt Yên để được tư vấn và kiểm tra tại Hải Phòng. Xem thêm các hạng mục tại trang dịch vụ Môi trường Việt Yên.