Bồn cầu trào ngược khi xả nước: Nguyên nhân thường gặp

Bạn nhấn nút xả, nhưng thay vì rút xuống, nước trong lòng bồn lại dâng lên, có lúc sát mép, có lúc tràn ra sàn rồi mới rút dần. Bồn cầu trào ngược khi xả là dấu hiệu cho thấy lượng nước vừa xả không đi được trọn đường xuống bể phốt, mà bị cản lại ở đâu đó trên tuyến thoát. Điểm cản có thể nằm ngay trong thân sứ, cũng có thể ở ống nhánh, ống thông hơi, bể phốt hay hố ga ngoài sân. Mỗi vị trí có một kiểu biểu hiện riêng, và nếu đọc đúng, bạn sẽ biết nên tự xử lý hay cần gọi thợ.

Bài viết này không đi sâu vào một cách thông tắc cụ thể, mà giúp bạn khoanh vùng nguyên nhân trước khi ra tay, để tránh làm đúng việc ở sai chỗ.

Việc nên làm ngay khi nước dâng lên sau khi xả

Trước khi tìm nguyên nhân, hãy hạn chế thiệt hại trong vài phút đầu:

1. Không nhấn xả thêm. Mỗi lần xả là thêm một két nước vào chỗ đang bị nghẽn, nước dễ tràn ra sàn.
2. Khóa van cấp nước nhỏ phía sau hoặc bên cạnh bồn cầu (thường là van góc nối với dây cấp). Nếu két vẫn đang chảy, mở nắp két và ấn miếng cao su van xả đóng lại.
3. Lót khăn cũ quanh chân bồn cầu để thấm nước tràn và tránh nước bẩn lan ra phòng.
4. Đợi vài phút xem nước có tự rút không. Tốc độ nước rút xuống là một manh mối quan trọng để khoanh vùng, nên hãy để ý xem nó rút nhanh, rút rất chậm hay đứng yên.

Đọc dấu hiệu để biết chỗ tắc nằm ở đâu

Cùng là bồn cầu trào ngược khi xả, nhưng những gì xảy ra xung quanh sẽ cho biết dòng nước bị chặn ở gần hay xa. Hãy tự trả lời ba câu hỏi sau.

Chỉ một bồn cầu hay nhiều thiết bị cùng bị?

Nếu nhà có hai nhà vệ sinh mà chỉ một bồn cầu trào, còn lavabo, thoát sàn và bồn cầu kia vẫn thoát tốt, chỗ cản thường ở trong thân sứ hoặc đoạn ống riêng nối bồn cầu đó vào đường ống chung. Ngược lại, nếu xả bồn cầu mà nước sủi lên ở thoát sàn, lavabo kêu ọc hoặc bồn cầu ở tầng dưới dâng nước, vấn đề nằm ở đoạn ống dùng chung hoặc xa hơn.

Nước rút nhanh, chậm hay đứng yên?

Nước dâng lên rồi rút hết trong vòng một hai phút thường là tắc một phần: dòng vẫn đi được nhưng hẹp. Nước rút rất chậm, kéo dài nhiều phút, cho thấy chỗ hẹp đã gần bít kín. Nước gần như đứng yên là tắc hoàn toàn, lúc này không nên tiếp tục dùng nhà vệ sinh đó.

Hiện tượng xảy ra từ khi nào?

Nếu sự cố đến đột ngột sau khi ai đó xả nhiều giấy, khăn ướt hoặc làm rơi đồ, nguyên nhân gần như chắc chắn ở gần bồn cầu. Nếu tình trạng nặng dần qua nhiều tuần, kèm mùi hôi và tiếng ọc, hoặc chỉ xuất hiện sau những trận mưa lớn, nên nghĩ tới đường ống chung, bể phốt hoặc hố ga.

6 nguyên nhân thường gặp khiến bồn cầu trào ngược khi xả

1. Tắc ngay trong thân sứ bồn cầu

Bên trong bồn cầu có đoạn ống cong giữ nước ngăn mùi, đây là chỗ hẹp và gấp khúc nhất của cả tuyến. Giấy vệ sinh dùng quá nhiều một lần, khăn ướt, băng vệ sinh hoặc đồ vật rơi xuống hay mắc lại ở đây. Dấu hiệu là chỉ riêng bồn cầu này bị, các thiết bị khác vẫn bình thường, và thường xuất hiện đột ngột. Nếu nguyên nhân là giấy, bạn có thể tham khảo bài bồn cầu bị tắc giấy: khi nào tự xử lý và khi nào nên gọi thợ.

2. Ống nhánh từ bồn cầu ra đường ống chung bị nghẽn

Đoạn ống nằm dưới sàn nối bồn cầu vào đường ống chung có thể bị cặn bám, đặc biệt nếu ống đi quá dài, đổi hướng nhiều lần hoặc độ dốc không đủ. Khi đó nước xả xuống nhanh nhưng đi chậm, dồn ngược lại lòng bồn. Biểu hiện tương tự tắc trong thân sứ nhưng thường không xử lý được bằng cây thụt cao su, và có xu hướng tái lại sau khi đã thông.

3. Ống thông hơi bị bít hoặc không có

Hệ thống thoát nước cần có đường cho không khí vào ra, thường là ống thông hơi đi lên mái hoặc ra ngoài tường. Khi một két nước lớn đổ xuống, không khí trong ống phải được đẩy ra chỗ khác; nếu ống thông hơi bị lá cây, tổ chim, rác bít kín, hoặc nhà được lắp đặt không có ống này, không khí bị nén lại và cản dòng nước. Kết quả là nước rút yếu, có tiếng ọc ọc, đôi khi đẩy ngược lên lòng bồn hoặc làm nước ngăn mùi ở thoát sàn bị hút mất.

Nguyên nhân này hay bị bỏ sót vì người ta chỉ chú ý tới bồn cầu. Nếu nhà bạn có tiếng ọc ở nhiều thiết bị dù đường ống không có dấu hiệu tắc rõ ràng, nên kiểm tra miệng ống thông hơi. Việc trèo lên mái cần cẩn trọng, nếu mái cao hoặc trơn thì nên để thợ làm.

4. Đường ống chung trong nhà bị tắc

Đường ống đứng hoặc ống chính dưới nền nhà gom nước của nhiều thiết bị. Khi đoạn này bị nghẽn bởi dầu mỡ từ bếp, tóc, giấy hoặc cặn tích tụ lâu năm, nước từ bồn cầu không còn chỗ đi và dâng lên ở điểm thấp nhất, thường là thoát sàn hoặc bồn cầu tầng dưới cùng. Đây là trường hợp cần thợ với dây lò xo đủ dài hoặc máy thông chuyên dụng. Bạn có thể đọc thêm về hiện tượng thoát sàn bị tắc, nước trào ngược để so sánh dấu hiệu.

5. Bể phốt đầy hoặc ống dẫn vào bể bị tắc

Khi bể phốt đã đầy cặn, nước thải đi vào bể rất chậm, mọi thiết bị trong nhà đều thoát kém, có mùi hôi và tiếng ọc. Tương tự, đoạn ống từ nhà ra bể phốt bị tắc cũng cho biểu hiện giống bể đầy. Nếu lâu năm chưa hút bể phốt, đây là khả năng cần tính tới đầu tiên. Bài bể phốt trào ngược lên bồn cầu đi sâu hơn vào nhóm nguyên nhân này.

6. Hố ga hoặc cống bên ngoài bị nghẽn, ngập khi mưa

Nước sau bể phốt thường chảy ra hố ga rồi ra cống chung. Nếu hố ga đầy bùn, rác, hoặc cống ngoài đường bị ngập trong mưa lớn, nước không thoát ra được và đẩy ngược về phía trong nhà. Đặc điểm của nhóm này là sự cố xuất hiện hoặc nặng lên rõ rệt khi trời mưa, và thường kèm nước dâng ở thoát sàn sân hoặc tầng trệt.

Những trường hợp không phải do tắc

Không phải lúc nào nước dâng lên cũng là do tắc. Vài trường hợp khác cũng đáng để ý:

• Bồn cầu mới lắp, lệch tâm hoặc gioăng chân không khớp: lỗ thoát dưới chân bồn cầu không thẳng với ống dưới sàn, hoặc gioăng bị lệch làm thu hẹp dòng chảy. Hay gặp ngay sau khi lắp mới hoặc sửa nhà, thường đi kèm rỉ nước ở chân bồn cầu.
• Điều chỉnh két nước không phù hợp: phao hoặc van cấp chỉnh quá cao khiến két xả mạnh và nhiều hơn bình thường, dồn vào đường ống vốn đã hẹp.
• Đường ống thiết kế không đủ dốc: nhà cải tạo, nâng nền hoặc đi ống dài để dời vị trí nhà vệ sinh dễ gặp tình trạng nước chảy chậm và đọng cặn, khiến bồn cầu hay bị dâng nước dù đã thông nhiều lần.

Với những trường hợp này, thông tắc chỉ giải quyết tạm thời; cần kiểm tra lại phần lắp đặt mới hết hẳn.

Bảng tổng hợp: dấu hiệu, vị trí nghi ngờ và hướng xử lý

Những việc không nên làm

• Xả liên tục để “đẩy cho trôi”: chỉ khiến nước tràn ra sàn, trong khi chỗ tắc không thay đổi.
• Đổ hóa chất thông cống vào bồn cầu đang đầy nước: hóa chất bị pha loãng, ít tác dụng, lại làm nước trong lòng bồn nguy hiểm khi bạn hay thợ phải thao tác bằng tay.
• Dùng que sắt, móc áo chọc vào lỗ thoát: dễ làm trầy men sứ và đẩy vật cản vào sâu hơn.
• Bỏ qua dấu hiệu ở các thiết bị khác: nếu thoát sàn đã sủi bọt, việc chỉ thụt bồn cầu thường không giải quyết được gốc rễ.

Câu hỏi thường gặp

Bồn cầu trào ngược khi xả nhưng sau đó rút hết thì có cần xử lý không?

Có. Nước rút được nghĩa là dòng chảy vẫn còn, nhưng đã bị hẹp lại. Nếu để lâu, chỗ hẹp sẽ tiếp tục bám thêm giấy và cặn, tới một lúc sẽ tắc hẳn. Nên tìm nguyên nhân từ sớm, khi việc xử lý còn đơn giản.

Làm sao biết bồn cầu trào là do bể phốt đầy?

Bể phốt đầy thường khiến tất cả thiết bị trong nhà thoát chậm cùng lúc, có mùi hôi quanh nhà vệ sinh hoặc nắp bể, và tình trạng nặng dần chứ không đột ngột. Nếu bể đã nhiều năm chưa hút, nên kiểm tra bể trước khi thông đường ống.

Vì sao chỉ khi trời mưa bồn cầu mới bị dâng nước?

Khi mưa lớn, hố ga và cống bên ngoài có thể bị ngập hoặc đầy nước, khiến nước thải trong nhà không thoát ra được. Cũng có nhà nối chung đường nước mưa với đường nước thải, làm lượng nước dồn về quá lớn. Lúc này nên kiểm tra hố ga và cách đấu nối thoát nước.

Có tự kiểm tra ống thông hơi được không?

Nếu miệng ống nằm ở vị trí dễ tiếp cận, bạn có thể quan sát xem có lá cây, rác hay tổ chim bít miệng ống không. Nếu ống nằm trên mái cao, mái dốc hoặc trơn, nên để thợ làm để đảm bảo an toàn.

Liên hệ Môi trường Việt Yên khi cần hỗ trợ

Nếu bồn cầu trào ngược khi xả kèm dấu hiệu ở nhiều thiết bị, đã thử các cách an toàn mà không cải thiện, hoặc bể phốt lâu chưa hút, bạn có thể liên hệ Môi trường Việt Yên để được tư vấn và kiểm tra tại Hải Phòng. Thông tin thêm có tại trang dịch vụ Môi trường Việt Yên.