Cống sân thoát nước chậm khi mưa: Cần kiểm tra những vị trí nào?

Ngày nắng, sân nhà khô ráo, chẳng ai để ý đến cái ga thu nước ở góc sân. Nhưng chỉ cần một trận mưa to, nước bắt đầu đọng thành vũng, lan dần ra lối đi, có khi tràn cả vào bậc cửa rồi phải chờ rất lâu mới rút hết. Tình trạng cống sân thoát nước chậm khi mưa là chuyện rất phổ biến ở nhà phố, nhà ống và nhà vườn tại Hải Phòng, đặc biệt vào mùa mưa bão khi lượng nước dồn về trong thời gian ngắn.

Điều khiến nhiều gia đình lúng túng là không biết bắt đầu từ đâu. Có nhà cạy ga thu, thấy sạch sẽ nên nghĩ “cống không tắc”, có nhà đổ hóa chất thông cống mà nước vẫn chậm. Thực ra hệ thống thoát nước mưa của một cái sân gồm nhiều đoạn nối tiếp nhau, và chỗ nghẽn có thể nằm ở bất kỳ đoạn nào. Bài viết này đi theo đúng đường mà nước mưa chảy, từ mái nhà xuống mặt sân, qua ga thu, hố ga, đoạn ống ngầm rồi ra cống chung, để bạn kiểm tra lần lượt và xử lý đúng chỗ.

Vì sao cống sân chỉ thoát nước chậm khi trời mưa?

Ngày thường, lượng nước chảy vào cống sân rất ít: nước rửa sân, nước tưới cây, nước điều hòa. Một đường ống đã bị hẹp đi một nửa vẫn đủ “nuốt” lượng nước nhỏ này nên chủ nhà không phát hiện ra vấn đề. Khi mưa lớn, nước từ mái nhà, ban công và cả mặt sân cùng dồn về một vài điểm thu trong thời gian ngắn. Lúc này, mọi chỗ hẹp, chỗ đọng bùn hay chỗ đặt ống sai độ dốc đều lộ ra, và nước bắt đầu ứ lại.

Ngoài ra, nước mưa cuốn theo rất nhiều thứ mà nước sinh hoạt không có: lá cây, cát từ mặt sân, đất từ chậu cây, rêu bong ra từ mái, túi nilon bay vào sân. Những thứ này lắng dần trong hố ga và đường ống sau mỗi trận mưa. Vì vậy cống sân thoát nước chậm thường là kết quả tích tụ qua nhiều tháng, chứ không phải tắc đột ngột.

Cũng có trường hợp đường ống trong nhà hoàn toàn thông nhưng nước vẫn không xuống được, vì cống chung ngoài ngõ đang đầy hoặc mực nước ngoài đường cao hơn cửa xả. Đó là lý do cần kiểm tra cả bên trong lẫn bên ngoài ranh giới nhà mình.

6 vị trí cần kiểm tra khi cống sân thoát nước chậm

1. Mặt ga thu nước và lưới chắn rác

Đây là vị trí đầu tiên và cũng là nơi dễ bị bỏ qua nhất. Mặt ga bằng gang, inox hay nhựa đều có các khe nhỏ để chặn rác. Khi lá cây, túi nilon, cát đọng kín các khe này, diện tích thu nước giảm đi rất nhiều dù bên dưới ống vẫn thông. Dấu hiệu nhận biết: nước đọng thành vũng tròn quanh mặt ga, xoáy nhẹ và rút từ từ; khi gạt lớp rác ra, nước rút nhanh hẳn.

Một số mặt ga còn có cốc chặn mùi bên dưới. Cốc này rất nhỏ, dễ bị cát lấp đầy, làm nước chỉ chảy qua một khe hẹp. Nếu nhà bạn dùng loại ga có cốc, hãy nhấc cốc lên kiểm tra mỗi khi vệ sinh sân.

2. Hố ga trong sân

Nhiều sân nhà có một hoặc vài hố ga xây bằng gạch hay bê tông, nắp đậy kín, làm nhiệm vụ gom nước và lắng cặn trước khi chảy ra ngoài. Theo thời gian, lớp bùn cát dưới đáy dày lên, đến khi chạm miệng ống ra thì nước bắt đầu thoát chậm. Khi mở nắp, nếu thấy mực nước trong hố ga cao bất thường dù trời đã tạnh, hoặc đáy hố có lớp bùn đặc, lá mục, đó là dấu hiệu hố ga cần nạo vét. Bạn có thể tham khảo thêm bài hố ga đầy bùn gây mùi và ngập nước: khi nào cần nạo vét để biết cách đánh giá mức độ.

3. Ống đứng thoát nước mái đổ xuống sân

Ở nhiều nhà, ống thoát nước mái chạy dọc tường và cắm thẳng xuống hố ga hoặc nối vào đường ống ngầm dưới sân. Lá cây, rêu và cặn từ mái theo ống đứng đi xuống, mắc lại ở chỗ cút nối chân ống. Khi ống này nghẹt, nước mái không xuống được đường ngầm mà trào ra từ chân ống hoặc từ khe nối, đổ thẳng ra mặt sân, khiến chủ nhà tưởng cống sân thoát nước chậm. Hãy quan sát chân ống khi mưa: nếu nước sủi bọt, trào ngược hoặc tràn quanh chân ống, khả năng cao chỗ tắc nằm ở đây.

Đừng quên kiểm tra cả đầu trên của ống: phễu thu trên mái hoặc máng xối có quả cầu chắn rác hay không. Nếu không có, rác mái sẽ đi thẳng xuống ống đứng sau mỗi trận mưa.

4. Đoạn ống ngầm từ hố ga ra ngoài

Đây là đoạn khó kiểm tra nhất vì nằm dưới nền sân. Nếu mặt ga sạch, hố ga đã vét mà nước trong hố vẫn rút chậm, rất có thể đoạn ống ngầm đang bị bùn đóng cặn, rễ cây len vào khe nối, hoặc ống bị võng, gãy do xe đi qua hay nền lún. Một dấu hiệu khác là sau khi tạnh mưa rất lâu, trong hố ga vẫn còn một lượng nước không chịu rút. Với đoạn ống này, chủ nhà thường không tự xử lý được mà cần máy thông cống lò xo hoặc thiết bị chuyên dụng để xác định và làm sạch chỗ nghẽn.

5. Độ dốc mặt sân và vị trí đặt ga thu

Có những sân mà đường ống không hề tắc, nhưng nước vẫn đọng vì mặt sân dốc sai hướng, ga thu đặt cao hơn mặt sân xung quanh, hoặc sau khi lát lại gạch, nâng cốt nền, ga thu bị “chìm” ở một góc không hứng được nước. Cách kiểm tra đơn giản: dội một xô nước lên sân ngày nắng và quan sát hướng nước chảy. Nếu nước chảy ngược về phía nhà hoặc đọng ở giữa sân thay vì về ga thu, vấn đề nằm ở độ dốc, không phải ở cống.

6. Cửa xả ra cống chung ngoài ngõ

Cuối cùng là điểm nối giữa đường ống nhà bạn với rãnh hoặc cống chung của ngõ, khu phố. Nếu cống chung bị đầy rác, bùn hoặc mực nước ngoài đường dâng cao khi mưa lớn, nước trong sân không có chỗ thoát, thậm chí bị đẩy ngược vào. Trường hợp này cần phân biệt rõ: nếu cả dãy nhà cùng đọng nước, nguyên nhân thường ở hệ thống chung và nên báo tổ dân phố hoặc đơn vị quản lý thoát nước địa phương. Bài cách hạn chế cống tắc và nước trào ngược trong mùa mưa có thêm gợi ý cho tình huống này.

Bảng đối chiếu dấu hiệu và vị trí nghi ngờ

Cách xử lý cống sân thoát nước chậm theo từng vị trí

Những việc chủ nhà có thể tự làm

• Dọn mặt ga và cốc chặn mùi: đeo găng tay, nhấc mặt ga, gom lá, cát, túi nilon; rửa cốc chặn mùi rồi lắp lại đúng chiều.
• Vớt rác và bùn nông trong hố ga: với hố ga nông, có thể dùng xẻng nhỏ, gáo hoặc xô để múc lớp bùn trên cùng. Không chui xuống hố ga sâu, kín vì có thể tích tụ khí độc.
• Vệ sinh phễu thu và máng xối trên mái: nhặt lá, rêu và lắp quả cầu chắn rác nếu chưa có. Chỉ làm khi trời khô ráo và có người hỗ trợ, đảm bảo an toàn khi lên mái.
• Kiểm tra độ dốc bằng cách dội nước: để biết vấn đề nằm ở đường ống hay ở mặt sân trước khi gọi thợ.

Khi cần thợ và thiết bị

Với ống đứng bị nghẹt sâu, đoạn ống ngầm đóng cặn hoặc hố ga sâu nhiều bùn, việc tự xử lý vừa khó vừa dễ làm hỏng ống. Thợ thông cống thường dùng máy lò xo để đánh tan chỗ nghẽn trong ống, kết hợp nạo vét hố ga và hút bùn bằng xe chuyên dụng nếu lượng bùn lớn. Sau khi thông, nên dội thử một lượng nước lớn để kiểm tra nước rút đều từ ga thu ra đến cửa xả.

Nếu đã thông mà cống sân thoát nước chậm vẫn lặp lại sau vài trận mưa, cần xem xét đến khả năng ống bị võng, gãy hoặc tiết diện ống quá nhỏ so với diện tích mái và sân. Lúc này giải pháp lâu dài có thể là cải tạo lại đoạn ống, thêm điểm thu nước hoặc chỉnh lại độ dốc mặt sân.

Những sai lầm thường gặp khi sân bị đọng nước

• Đổ hóa chất thông cống vào ga thu sân: loại hóa chất này chủ yếu xử lý dầu mỡ, tóc, chất hữu cơ; gần như không có tác dụng với cát, đất và lá, trong khi vẫn có thể ảnh hưởng đến ống nhựa và môi trường.
• Tháo bỏ lưới chắn rác để nước xuống nhanh: nước có thể xuống nhanh hơn trong vài ngày, nhưng rác đi thẳng vào hố ga và đường ống, làm chỗ tắc dịch chuyển vào sâu hơn và khó xử lý hơn.
• Quét cát, đất, lá xuống ga thu sau khi dọn sân: đây là thói quen rất phổ biến khiến hố ga đầy nhanh.
• Chỉ xử lý khi đã ngập: lúc mưa to mới cạy nắp, thông ống vừa nguy hiểm vừa khó thấy chỗ tắc. Nên kiểm tra trước mùa mưa.

Lịch kiểm tra giúp sân thoát nước tốt quanh năm

Không có một con số cố định cho mọi ngôi nhà, vì tần suất phụ thuộc vào số cây quanh nhà, loại mái, mặt sân lát gạch hay đổ bê tông. Tuy vậy, có thể áp dụng một nguyên tắc dễ nhớ:

• Sau mỗi trận mưa lớn hoặc giông bão: nhìn qua mặt ga thu, nhặt rác, lá.
• Trước mùa mưa: mở nắp hố ga kiểm tra lớp bùn, vệ sinh phễu thu trên mái, dội nước thử toàn bộ sân.
• Khi thấy nước rút chậm hơn bình thường dù mặt ga sạch: liên hệ thợ kiểm tra đoạn ống ngầm trước khi tình trạng nặng thêm.

Nếu nhà bạn từng gặp cả tình trạng bồn cầu, thoát sàn trong nhà chảy chậm hoặc có tiếng ọc sau mưa, hãy đọc thêm bài bồn cầu bị tắc sau mưa lớn: nguyên nhân và cách kiểm tra, vì nhiều nhà có đường nước mưa và nước thải đi chung một số đoạn.

Câu hỏi thường gặp

Cống sân thoát nước chậm nhưng ngày nắng vẫn bình thường, có cần xử lý không?

Có. Ngày nắng lượng nước ít nên không lộ vấn đề, nhưng chỗ hẹp trong đường ống hay hố ga vẫn đang tồn tại và thường nặng dần sau mỗi mùa mưa. Xử lý sớm đơn giản hơn nhiều so với khi đã ngập vào nhà.

Làm sao biết chỗ tắc nằm ở hố ga hay ở đường ống ngầm?

Mở nắp hố ga: nếu đáy đầy bùn, mực nước cao chạm miệng ống ra thì hố ga cần nạo vét. Nếu hố ga sạch mà nước trong hố vẫn rút chậm, chỗ nghẽn nhiều khả năng nằm ở đoạn ống từ hố ga ra ngoài.

Có nên tự chui xuống hố ga để vét bùn không?

Không nên với hố ga sâu và kín. Bên trong có thể tích tụ khí từ quá trình phân hủy chất hữu cơ, thiếu oxy, rất nguy hiểm. Hãy để thợ có thiết bị và quy trình an toàn thực hiện.

Cả ngõ đều ngập thì gọi thợ thông cống nhà mình có tác dụng không?

Nếu nguyên nhân là cống chung khu phố quá tải hoặc tắc, thông đường ống trong nhà chỉ giúp được một phần. Bạn vẫn nên kiểm tra phần trong nhà, đồng thời báo tổ dân phố hoặc đơn vị quản lý thoát nước để xử lý hệ thống chung.

Lắp thêm ga thu nước có giúp sân thoát nhanh hơn không?

Có thể, nếu sân rộng mà chỉ có một điểm thu, hoặc ga thu đặt sai vị trí so với hướng dốc. Tuy nhiên cần kiểm tra đường ống phía sau có đủ khả năng dẫn thêm lượng nước đó hay không, tránh chuyển chỗ đọng từ mặt sân xuống hố ga.

Liên hệ kiểm tra, thông tắc cống sân và nạo vét hố ga tại Hải Phòng

Nếu đã dọn mặt ga, kiểm tra hố ga mà sân vẫn đọng nước mỗi khi mưa, hoặc bạn không chắc chỗ nghẽn nằm ở đâu, hãy liên hệ Môi trường Việt Yên để được tư vấn, khảo sát đường thoát nước, hố ga và bể phốt tại Hải Phòng.