Bể phốt bị thấm, rò rỉ: Dấu hiệu và hướng kiểm tra

Góc sân lúc nào cũng ẩm dù mấy hôm không mưa, chân tường cạnh nhà vệ sinh bong sơn, rêu mọc quanh nắp bể và thoảng mùi hôi khi trời nóng. Đó là những tín hiệu khiến nhiều gia đình nghĩ đến chuyện bể phốt bị rò rỉ. Nghi ngờ này thường có cơ sở, nhưng vết ẩm trong nhà còn có thể do ống cấp nước rò, nước mưa thấm hoặc hơi ẩm từ nền đất bốc lên. Kết luận sai chỗ thì dễ đục phá nhầm, tốn công mà vết thấm vẫn còn.

Bài viết này giúp khoanh vùng: vết ẩm ở đâu, kèm dấu hiệu gì, thử vài phép kiểm tra an toàn, rồi mới quyết định có cần hút bể để kiểm tra thành bể.

Vì sao bể phốt bị thấm, rò rỉ?

Bể phốt xây gạch hoặc đổ bê tông nằm dưới đất nhiều năm, chịu nước thải liên tục và lực đè từ nền, sân phía trên, nên theo thời gian có thể xuất hiện các điểm yếu:

• Lớp vữa chống thấm xuống cấp: khí và nước thải trong bể có tính ăn mòn, làm lớp trát bên trong bở dần, nước thải ngấm qua mạch vữa.
• Nứt do lún nền: nền đất yếu, đất đắp hoặc nhà mới cơi nới làm bể lún không đều, thành bể hoặc đáy bể nứt.
• Hở mối nối ống: chỗ ống từ bồn cầu vào bể, ống ra cống hoặc ống thông hơi xi măng không kín, nước rỉ ra theo khe quanh ống.
• Nắp bể, cổ bể không kín: nước mưa tràn vào, nước thải tràn ra khi bể đầy.
• Bể quá đầy lâu ngày: mực nước dâng cao hơn thiết kế, tràn qua những chỗ vốn không cần chống thấm kỹ như cổ bể, nắp thăm.

Dấu hiệu bể phốt bị rò rỉ theo từng vị trí

Thay vì chỉ nhìn một vết ẩm, hãy quan sát cả khu vực quanh bể và đường ống. Vị trí của vết thấm cho biết khá nhiều về nguồn nước.

Quanh nắp bể và mặt sân phía trên bể

Nền xi măng quanh nắp bể sẫm màu thành vòng, rêu mọc dày, có mùi hôi khi trời nắng. Đây là gợi ý rõ nhất về cổ bể, nắp bể không kín hoặc bể đã đầy.

Chân tường, sàn nhà cạnh nhà vệ sinh

Chân tường bong sơn, ố vàng, có mốc đen; mạch gạch lát sàn luôn ẩm, đôi khi gạch bị bong rộp. Nếu bể nằm ngay dưới hoặc sát khu vực này, nước thải có thể ngấm ngang qua nền. Nếu vết ẩm có mùi hôi đặc trưng thì càng nên nghĩ tới bể phốt hoặc ống thoát.

Nền đất, vườn hoặc ngõ cạnh nhà

Một mảng đất luôn sũng nước, cỏ cây xanh tốt bất thường, có vũng nước đục và nhiều côn trùng. Nhà có giếng gần đó nên để ý nước giếng có mùi lạ, đục hơn hay không.

Dấu hiệu bên trong hệ thống

Một dấu hiệu ngược đời: bể nhiều năm chưa hút mà mực nước luôn thấp hơn miệng ống ra, có thể nước đang thoát qua khe nứt. Ngược lại, bể đầy kèm vết ẩm quanh cổ bể thường là nước tràn từ trên xuống.

Phân biệt thấm từ bể phốt với các nguồn nước khác

Trước khi kết luận bể phốt bị rò rỉ, nên loại trừ các nguồn ẩm hay gặp trong nhà. Bảng dưới đây tóm tắt cách phân biệt.

Mùa nồm ẩm ở Hải Phòng cũng làm chân tường ố mốc. Nếu vết ẩm không mùi và xuất hiện đều khắp nhà, nhiều khả năng chưa phải lỗi của bể.

Các bước tự kiểm tra an toàn tại nhà

Bước 1: Xác định vị trí bể và đường ống

Tìm nắp thăm, ống thông hơi và hướng ống từ bồn cầu về bể, để so vết ẩm có nằm trên hay sát bể không.

Bước 2: Loại trừ ống cấp nước

Khóa toàn bộ vòi, ghi chỉ số đồng hồ nước. Sau một hai giờ không dùng nước mà đồng hồ vẫn nhích thì nhiều khả năng ống cấp đang rò, nên xử lý phần này trước.

Bước 3: Theo dõi vết ẩm theo thời tiết và theo giờ dùng nước

Đánh dấu mép vết ẩm bằng phấn, chụp ảnh sáng và tối trong vài ngày. Lan rộng sau giờ tắm giặt thì nghi ống thoát hoặc bể; lan sau mưa thì nghi nước mưa; nắng nhiều ngày vẫn không khô thì nên nghĩ tới bể phốt.

Bước 4: Quan sát mực nước trong bể

Nếu nắp thăm mở được, có thể nhìn mực nước so với miệng ống ra. Mực nước tụt rõ rệt sau một đêm không ai dùng nước là dấu hiệu bể có thể đang thất thoát nước qua khe nứt. Mực nước sát miệng ống, váng dày, mùi nặng thì bể đã đầy, cần hút trước khi kết luận.

Lưu ý an toàn khi mở nắp bể

• Không chui xuống bể, không cúi sát miệng bể lâu. Khí trong bể phốt có thể gây ngạt và dễ cháy.
• Không dùng bật lửa, nến hay hút thuốc gần miệng bể.
• Đeo găng tay, khẩu trang; trẻ nhỏ và vật nuôi tránh xa khu vực đang mở nắp.

Khi nào cần hút bể để kiểm tra thành bể?

Khi bể còn đầy nước thải và bùn cặn thì không thể thấy vết nứt. Muốn kiểm tra chính xác cần hút sạch bể rồi soi đèn quan sát thành trong, nhất là khi:

• Vết ẩm có mùi hôi, nằm sát vị trí bể và đã loại trừ ống cấp nước.
• Bể lâu năm chưa hút, chưa biết tình trạng bên trong.
• Mực nước trong bể tụt bất thường hoặc nước giếng gần đó có dấu hiệu lạ.
• Chuẩn bị sửa nhà, lát lại sân hoặc nâng nền, muốn xử lý bể một lần cho chắc.

Khi bể đã hút sạch, cần xem vết nứt trên thành, mạch vữa bong, khe hở quanh ống vào và ống ra, vách ngăn có thủng hay không và đáy bể có chỗ lún không.

Nếu bể chỉ bị đầy và tràn qua cổ bể, sau khi hút vết ẩm sẽ khô dần trong những ngày tiếp theo. Bạn có thể xem thêm cách theo dõi dấu hiệu bể đầy trong bài bể phốt đầy gây mùi trong nhà.

Hướng xử lý khi đã xác định bể phốt bị rò rỉ

Tùy mức hư hỏng, có thể cân nhắc các hướng sau; phương án cụ thể nên để thợ xây đánh giá trực tiếp.

• Vết nứt nhỏ, mạch vữa bong cục bộ: hút sạch, làm vệ sinh thành bể, trát vá và chống thấm lại những vị trí hư hỏng.
• Hở quanh ống vào, ống ra: làm kín lại mối nối, kiểm tra độ dốc ống để nước không đọng ở cổ bể.
• Nắp và cổ bể không kín: thay nắp, xây lại cổ bể cao hơn mặt sân để nước mưa không chảy vào.
• Bể nứt nhiều, lún, vách ngăn đổ: cân nhắc cải tạo hoặc thay bể mới (bể xây mới hay bể nhựa, composite đúc sẵn) theo tư vấn của thợ.

Trong thời gian chờ sửa, nên hạn chế xả nhiều nước vào bể, đậy kín nắp và nếu nhà dùng nước giếng gần bể thì tạm dùng nguồn nước khác cho ăn uống.

Cách hạn chế bể phốt thấm, rò rỉ về sau

• Hút bể định kỳ: không để bể quá đầy, nước thải dâng cao và tràn qua cổ bể. Tần suất phụ thuộc dung tích bể và số người sử dụng.
• Tránh tải trọng nặng trên bể: không để xe tải, vật liệu xây dựng đè lên nắp và thành bể.
• Xác định vị trí bể trước khi sửa nhà: tránh khoan, đục, đóng cọc làm nứt bể.

Nếu bể nhà bạn nhanh đầy bất thường, có thể đọc thêm những nguyên nhân khiến bể phốt nhanh đầy để điều chỉnh thói quen sử dụng.

Câu hỏi thường gặp

Bể phốt bị rò rỉ có nguy hiểm không?

Có. Nước thải ngấm ra gây mùi, ẩm mốc tường nền, thu hút côn trùng và có thể ảnh hưởng nước giếng gần đó. Rò lâu ngày còn làm đất quanh bể sụt lún, thành bể nứt nặng hơn.

Hút bể phốt xong có hết thấm không?

Nếu nguyên nhân là bể đầy, nước tràn qua cổ bể thì sau khi hút, vết ẩm thường khô dần. Nếu thành bể đã nứt thì hút bể chỉ giúp tạm thời giảm lượng nước ngấm ra; cần sửa chữa thành bể mới xử lý triệt để.

Có tự trám vết nứt bể phốt được không?

Không nên tự xuống bể vì khí trong bể có thể gây ngạt. Việc sửa chữa nên để thợ có kinh nghiệm, đủ bảo hộ làm sau khi bể đã hút sạch và thông gió.

Làm sao biết vết ẩm do bể phốt hay do ống nước?

Vết ẩm do ống cấp nước thường trong, không mùi và đồng hồ nước vẫn quay khi đã khóa hết vòi. Vết ẩm do bể phốt thường có mùi hôi, nước đục, nằm gần vị trí bể và không giảm khi trời nắng.

Liên hệ Môi Trường Việt Yên

Nếu nghi ngờ bể phốt bị rò rỉ nhưng chưa xác định được vị trí bể hay tình trạng bên trong, bạn có thể liên hệ Môi Trường Việt Yên để được tư vấn và sắp xếp lịch hút bể phốt tại Hải Phòng, giúp bể sạch để kiểm tra thành bể trước khi sửa chữa.