Bồn cầu bị tắc giấy: Khi nào tự xử lý và khi nào nên gọi thợ?

Xả nước xong thấy nước trong lòng bồn cầu dâng lên, đứng yên rồi rút xuống rất chậm, kèm vài mẩu giấy trôi lơ lửng: đây là cảnh rất nhiều gia đình từng gặp. Phần lớn trường hợp bồn cầu bị tắc giấy có thể tự xử lý tại nhà trong ít phút nếu làm đúng cách. Nhưng cũng có những lần cục giấy chỉ là phần nổi, còn nguyên nhân thật nằm sâu trong đường ống hoặc ở bể phốt, và càng cố thông bằng mẹo càng dễ làm nước tràn ra sàn hay hỏng men sứ.

Bài viết giúp bạn trả lời: lúc nào nên tự làm, tự làm đến bước nào thì dừng, và dấu hiệu nào cho thấy đã đến lúc gọi thợ.

Vì sao giấy lại có thể làm tắc bồn cầu?

Giấy vệ sinh được làm để mềm ra và tơi dần khi ngấm nước. Tuy vậy, nếu dùng một lượng lớn trong một lần xả, giấy dồn thành cục ở đoạn cong của bồn cầu (đoạn ống xi phông bên trong thân sứ) trước khi kịp rã. Lúc này dòng nước xả không đủ lực đẩy cả khối đi, nước dâng lên trong lòng bồn và rút chậm.

Có mấy kiểu “giấy” hay gây rắc rối hơn giấy vệ sinh thông thường:

• Giấy ăn, khăn giấy rút hộp: sợi dai hơn, được làm để không rách khi lau tay ướt, nên rã chậm hơn nhiều trong nước.
• Khăn ướt, kể cả loại ghi “có thể xả”: thường giữ nguyên hình dạng lâu, dễ mắc lại ở đoạn cong hoặc mối nối ống.
• Giấy vệ sinh dày nhiều lớp: dùng nhiều trong một lần dễ tạo thành khối chặt.
• Két nước xả yếu: phao chỉnh thấp, van xả mòn khiến lượng nước mỗi lần xả ít, giấy không được đẩy hết.

Nhận diện: tắc nhẹ tại bồn cầu hay tắc sâu trong đường ống?

Cùng là bồn cầu bị tắc giấy, nhưng vị trí tắc quyết định cách làm, nên hãy quan sát trước khi ra tay.

Dấu hiệu tắc nhẹ, nằm ngay trong bồn cầu

• Chỉ một bồn cầu bị, các thiết bị khác (thoát sàn, lavabo, bồn rửa) vẫn thoát bình thường.
• Nước dâng lên nhưng vẫn rút xuống, dù chậm.
• Bạn biết rõ vừa xả nhiều giấy trong một lần.

Dấu hiệu tắc sâu hoặc liên quan đường ống chung

• Xả bồn cầu thì nước sủi lên ở thoát sàn nhà tắm, hoặc lavabo kêu ọc ọc.
• Nhiều thiết bị vệ sinh trong nhà cùng thoát chậm.
• Nước gần như không rút, hoặc rút xong lại dâng lên vào lần xả sau.

Nếu rơi vào nhóm thứ hai, khả năng cao cục giấy chỉ là “giọt nước tràn ly”: đường ống đã hẹp sẵn do cặn bám, hoặc bể phốt đầy, ống ra bị nghẹt. Lúc này thụt mạnh dễ đẩy nước bẩn trào ra chỗ khác. Bạn có thể đọc thêm bài bồn cầu phát tiếng ọc có phải do bể phốt đầy không để phân biệt rõ hơn.

Những gì có thể tự làm tại nhà, theo thứ tự

Với trường hợp tắc nhẹ, hãy đi từ cách nhẹ nhàng nhất. Mục tiêu là làm giấy rã ra và trôi đi.

Bước 1: Dừng xả nước và chờ

Sai lầm phổ biến nhất là bấm xả thêm lần nữa khi thấy nước dâng. Nếu chỗ tắc chưa thông, lần xả thứ hai rất dễ làm nước tràn ra sàn. Thay vào đó, khóa van cấp nước nhỏ ở chân két (nếu có), để yên một lúc cho giấy ngấm nước và mềm ra. Nhiều ca tắc giấy vệ sinh tự thông sau khi chờ.

Bước 2: Nước rửa bát và nước ấm

Cho một ít nước rửa bát vào lòng bồn cầu để làm trơn thành ống, sau đó từ từ đổ một xô nước ấm từ độ cao vừa phải. Không dùng nước sôi: nhiệt độ đột ngột có thể làm nứt men sứ hoặc ảnh hưởng tới gioăng, ống nhựa phía dưới. Đổ chậm và dừng ngay nếu mực nước lên gần vành.

Bước 3: Dùng cây thụt cao su đúng cách

Nên chọn loại cây thụt có phần loe ở đầu, ôm khít lỗ thoát của bồn cầu. Úp kín miệng thụt vào lỗ thoát, đảm bảo đầu thụt ngập trong nước, ấn xuống nhẹ lần đầu để đuổi khí rồi đẩy kéo dứt khoát nhiều lần. Lực kéo lên quan trọng không kém lực đẩy xuống, vì nó giúp làm tơi khối giấy.

Bước 4: Dây thông bồn cầu quay tay (nếu có sẵn)

Loại dây lò xo ngắn có tay quay, đầu ống cong được bọc để hạn chế trầy men. Đưa đầu dây vào lỗ thoát, vừa quay vừa đẩy nhẹ cho tới khi cảm thấy vướng, quay tiếp để xuyên qua hoặc móc khối giấy, rồi rút ra từ từ.

Nếu không quen dùng, đừng cố đẩy mạnh: đầu dây kim loại có thể làm xước men sứ bên trong lòng bồn, và đẩy quá sâu vào ống nhựa cũng không có lợi.

Những việc không nên làm khi bồn cầu bị tắc giấy

Một số “mẹo” truyền tai nhau dễ gây thiệt hại lớn hơn chính cục giấy:

• Đổ hóa chất thông cống mạnh liên tục: hóa chất đọng trong lòng bồn khi ống đang tắc, dễ bắn vào da, mắt khi thụt sau đó.
• Trộn nhiều loại chất tẩy với nhau: một số chất tẩy rửa khi trộn có thể sinh khí độc. Chỉ dùng một loại và đọc kỹ hướng dẫn trên bao bì.
• Dùng que sắt, móc áo chọc sâu: dễ làm xước men, gây đọng bẩn về lâu dài, có thể đẩy khối giấy xuống sâu hơn.
• Xả nước liên tục “cho trôi”: cách nhanh nhất để nước tràn ra sàn.
• Tự tháo bồn cầu khi không có kinh nghiệm: lắp lại sai gioăng dễ gây rò nước và mùi.

Khi nào nên dừng lại và gọi thợ thông tắc?

Những tình huống nên dừng tay và gọi thợ có thiết bị:

1. Đã chờ, dùng nước ấm và thụt đúng cách vài lượt mà nước vẫn không rút. Khối tắc có thể đã chặt hoặc không phải giấy vệ sinh.
2. Nhiều thiết bị trong nhà cùng thoát chậm, hoặc xả bồn cầu thì nước sủi lên ở thoát sàn. Đây là dấu hiệu tắc ở ống chung hoặc ở bể phốt, không chỉ ở bồn cầu.
3. Tắc lặp lại nhiều lần trong thời gian ngắn dù gia đình đã chú ý hạn chế giấy. Đường ống có thể đang hẹp dần do cặn, sai độ dốc hoặc có dị vật kẹt từ trước.
4. Biết chắc đã rơi vật lạ như khăn ướt, đồ chơi, băng vệ sinh: những thứ này không rã, thụt mạnh có thể đẩy vào sâu khó lấy hơn.

Thợ thông tắc thường bắt đầu bằng việc hỏi lại diễn biến, kiểm tra các điểm thoát nước khác trong nhà và hố ga hoặc nắp bể phốt để khoanh vùng vị trí tắc. Tùy kết quả, họ có thể dùng dây thông bồn cầu chuyên dụng, máy lò xo với đầu phù hợp kích thước ống, hoặc phải hút bể phốt nếu bể đã đầy. Trường hợp có nhiều nguyên nhân kết hợp, như bể đầy kèm ống ra nghẹt, bạn có thể tham khảo bài bể phốt trào ngược lên bồn cầu.

Bảng tự đánh giá nhanh: tự xử lý hay gọi thợ?

Cách hạn chế bồn cầu bị tắc giấy về sau

Một vài thói quen nhỏ giúp bồn cầu hoạt động ổn định lâu dài:

• Đặt thùng rác có nắp cạnh bồn cầu cho giấy ăn, khăn ướt, băng vệ sinh, tăm bông. Chỉ xả giấy vệ sinh xuống bồn cầu.
• Dùng lượng giấy vừa phải, nếu cần nhiều thì chia ra xả hai lần thay vì một lần.
• Kiểm tra két nước: nếu mỗi lần xả nước yếu, mực nước trong két thấp hoặc phải giữ nút xả lâu, nên chỉnh phao hoặc thay van xả.
• Để ý dấu hiệu sớm: bồn cầu rút chậm dần, có tiếng ọc, mùi bốc lên là lúc nên kiểm tra, đừng chờ đến khi tắc hẳn.
• Hút bể phốt theo định kỳ phù hợp với số người sử dụng, vì bể quá đầy khiến cả hệ thống thoát chậm và dễ tắc hơn.

Câu hỏi thường gặp

Bồn cầu bị tắc giấy có tự thông được không?

Với giấy vệ sinh thông thường, khá nhiều trường hợp tự thông sau khi để yên cho giấy ngấm nước và rã ra. Với giấy ăn hay khăn ướt thì khả năng tự thông thấp hơn nhiều.

Có nên dùng nước sôi để làm tan giấy nhanh hơn?

Không nên. Nước sôi có thể làm nứt men sứ do chênh lệch nhiệt độ, đồng thời ảnh hưởng tới gioăng và ống nhựa. Nước ấm vừa tay kết hợp một ít nước rửa bát là đủ để hỗ trợ.

Bột thông cống có dùng cho bồn cầu bị tắc giấy được không?

Chỉ nên dùng loại sản phẩm ghi rõ dùng được cho bồn cầu và làm đúng hướng dẫn trên bao bì. Nếu đã dùng mà không hiệu quả thì không đổ thêm, và báo cho thợ biết loại đã dùng.

Vì sao bồn cầu nhà tôi hay bị tắc giấy dù dùng ít giấy?

Nguyên nhân có thể nằm ở két nước xả yếu, đường ống đã hẹp do cặn, độ dốc ống chưa đủ, ống thông hơi bị bịt hoặc bể phốt đã đầy. Những nguyên nhân này cần kiểm tra cả hệ thống chứ không chỉ riêng bồn cầu.

Gọi thợ thông bồn cầu cần cung cấp thông tin gì?

Nên cho thợ biết bồn cầu tắc từ khi nào, đã rơi thứ gì xuống, đã thử những cách gì (đặc biệt là hóa chất nào), các thiết bị khác có thoát chậm không, và lần gần nhất hút bể phốt là khi nào. Những thông tin này giúp thợ chuẩn bị đúng dụng cụ và khoanh vùng nhanh hơn.

Liên hệ Môi trường Việt Yên khi cần hỗ trợ

Nếu đã thử các bước an toàn ở trên mà bồn cầu vẫn tắc, hoặc thấy dấu hiệu tắc lan sang đường ống chung, bạn có thể liên hệ Môi trường Việt Yên để được tư vấn và kiểm tra tại Hải Phòng. Thông tin thêm có tại trang dịch vụ Môi trường Việt Yên.