Bồn cầu bị tắc sau mưa lớn: Nguyên nhân và cách kiểm tra

Mưa to kéo dài cả buổi chiều, đến tối nhấn xả bồn cầu thì nước không xuống, cứ dâng lên gần miệng bồn rồi rút rất chậm. Hôm trước mọi thứ vẫn bình thường, trong nhà cũng không ai xả gì lạ. Nhiều gia đình ở Hải Phòng gặp đúng tình huống này vào mùa mưa. Điểm đáng chú ý là khi bồn cầu tắc sau mưa lớn, nguyên nhân thường không nằm trong lòng bồn cầu mà ở phía ngoài: cống ngõ đang ngập, hố ga đầy nước hoặc bể phốt bị nước mưa lấn vào.

Vì vậy, cách xử lý cũng khác với tắc do giấy hay dị vật. Thụt mạnh hay đổ hóa chất lúc này thường không giải quyết được gì, thậm chí làm nước bẩn trào ra sàn. Bài viết dưới đây giúp bạn hiểu vì sao mưa lớn làm bồn cầu khó thoát, kiểm tra theo thứ tự từ ngoài vào trong và biết lúc nào nên chờ, lúc nào nên gọi thợ.

Vì sao mưa lớn lại làm bồn cầu bị tắc?

Nước thải từ bồn cầu không đi thẳng ra sông hồ. Thông thường nó đi qua bể phốt, theo ống ra hố ga trong nhà hoặc trước cửa, rồi đổ vào cống chung của ngõ, của phố. Ở nhiều khu dân cư, cống chung này vừa nhận nước thải sinh hoạt vừa nhận nước mưa. Khi trời mưa lớn, lượng nước đổ về cống tăng lên rất nhanh. Nếu cống không kịp thoát, mực nước trong cống dâng cao, và đường ống từ nhà bạn chảy ra sẽ gặp một “bức tường nước” ở đầu ra.

Nước chỉ chảy từ chỗ cao xuống chỗ thấp. Khi mực nước ngoài cống ngang bằng hoặc cao hơn đầu ống ra của nhà, nước thải trong nhà không còn chỗ để đi. Lúc này bạn xả bồn cầu, nước dâng lên trong lòng bồn và rút rất chậm, giống hệt bị tắc, dù bên trong ống có thể hoàn toàn sạch. Đó là lý do bồn cầu tắc sau mưa lớn hay xảy ra ở nhà có nền thấp hơn mặt đường, nhà cuối ngõ và khu vực trũng.

Các nguyên nhân thường gặp

1. Cống chung ngoài ngõ bị ngập hoặc quá tải

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất và cũng dễ nhận biết nhất. Dấu hiệu đi kèm: nước ngoài ngõ còn đọng, nắp cống trước nhà đầy nước, nhà hàng xóm cũng than tương tự. Trường hợp này, bồn cầu thường tự trở lại bình thường khi nước ngoài rút. Nếu khu nhà bạn ngập thường xuyên, nên tìm hiểu thêm cách hạn chế cống tắc và nước trào ngược trong mùa mưa để chuẩn bị từ trước.

2. Hố ga trong nhà đầy bùn, lá cây và rác

Mưa lớn cuốn theo đất, cát, lá cây và túi ni lông vào hố ga, nhất là hố ga ở sân, cạnh cổng hoặc gần chỗ thoát nước mái. Khi lớp bùn và rác đã dày từ trước, một trận mưa to là đủ để lấp miệng ống. Nước thải từ bể phốt ra đến hố ga thì bị chặn lại, dồn ngược về bồn cầu. Bạn có thể đọc thêm về dấu hiệu hố ga đầy bùn gây mùi và ngập nước để biết khi nào cần nạo vét.

3. Bể phốt bị nước mưa hoặc nước ngầm lấn vào

Nắp bể phốt nằm thấp, nắp không kín hoặc thành bể có vết nứt đều có thể khiến nước mưa, nước ngầm lọt vào bể khi trời mưa lâu ngày. Bể vốn đã gần đầy, thêm lượng nước này sẽ nhanh chóng chạm ngưỡng. Khi bể đầy, nước thải từ bồn cầu xuống chậm, có thể kèm mùi hôi và tiếng ọc. Nếu nước ngoài đã rút mà tình trạng vẫn kéo dài, cần nghĩ đến bể phốt. Bài bể phốt trào ngược lên bồn cầu giải thích rõ hơn về trường hợp này.

4. Ống thông hơi bị bịt bởi lá cây, rác

Ống thông hơi thường được đưa lên mái hoặc sân thượng. Mưa gió có thể cuốn lá, túi ni lông che kín miệng ống. Khi thiếu đường cho không khí vào ống, nước xả xuống bị “hút ngược”, chảy chậm, kèm tiếng ọc ở bồn cầu và thoát sàn. Nguyên nhân này hay bị bỏ qua vì không ai nghĩ phải lên mái kiểm tra.

5. Đường ống vốn đã hẹp, gặp mưa thì lộ ra

Có những đường ống đã bị cặn, giấy hoặc dầu mỡ bám làm hẹp từ lâu nhưng ngày thường vẫn thoát được. Khi mưa lớn làm mực nước phía sau dâng lên, chỗ hẹp này trở thành điểm nghẽn rõ rệt. Nếu sau mỗi trận mưa bồn cầu lại khó thoát hơn trận trước, rất có thể đường ống cần được làm sạch, không chỉ do thời tiết.

Kiểm tra theo thứ tự từ ngoài vào trong

Khi gặp tình trạng bồn cầu khó thoát sau mưa, nhiều người lao ngay vào thụt bồn cầu. Cách làm hợp lý hơn là kiểm tra từ phía ngoài trước, vì đó là nơi hay xảy ra vấn đề nhất và cũng an toàn nhất để quan sát. Hãy mang ủng, găng tay cao su và đèn pin.

Bước 1: Nhìn cống ngoài ngõ và nắp cống trước nhà

Xem nước ngoài đường đã rút chưa, nắp cống trước nhà có đầy nước không. Hỏi nhanh vài nhà xung quanh xem họ có bị như vậy không. Nếu cả khu đều bị, nguyên nhân gần như chắc chắn nằm ở cống chung. Việc của bạn lúc này là hạn chế dùng nước và chờ cống rút, đồng thời báo tổ dân phố nếu ngập kéo dài.

Bước 2: Mở hố ga trong nhà

Mở nắp hố ga ở sân hoặc trước cửa. Quan sát mực nước trong hố: nếu nước đầy lên gần miệng hố, đường ra phía sau hố ga đang bị chặn (do cống ngoài hoặc do bùn rác). Nếu hố ga gần như cạn mà bồn cầu vẫn tắc, vấn đề nằm ở đoạn từ bể phốt hoặc bồn cầu ra đến hố ga. Không nên cúi sát hoặc chui vào hố ga, vì bên trong có thể tích khí độc.

Bước 3: Kiểm tra nắp bể phốt và khu vực xung quanh

Xem nắp bể phốt có bị ngập nước mưa không, có vết nứt hay khe hở không, xung quanh có mùi hôi mạnh bất thường không. Ghi nhớ lần hút bể phốt gần nhất. Nếu đã lâu chưa hút và nắp bể thấp hơn mặt sân, khả năng nước mưa lấn vào bể là khá cao.

Bước 4: Thử các thiết bị trong nhà

Đổ một xô nước vào lavabo, thoát sàn nhà tắm rồi quan sát bồn cầu. Nếu bồn cầu sủi bọt, ọc hoặc mực nước dâng lên khi bạn xả ở chỗ khác, các thiết bị đang dùng chung một đường ống bị chặn phía sau. Nếu chỉ riêng bồn cầu khó thoát còn các chỗ khác bình thường, chỗ hẹp nhiều khả năng nằm ở thân bồn cầu hoặc ống nhánh.

Bước 5: Lên sân thượng xem miệng ống thông hơi

Khi trời đã tạnh và mặt sàn đủ khô ráo, hãy xem miệng ống thông hơi trên mái có bị lá cây hay túi ni lông che kín không. Gỡ rác ở miệng ống và rác quanh phễu thu nước mái. Chú ý an toàn, không leo mái trơn hoặc mái tôn khi còn ướt.

Bảng đọc nhanh kết quả kiểm tra

Những việc không nên làm khi nước còn chưa rút

• Không xả nước liên tục để “đẩy” cho thông. Khi đầu ra đang bị chặn, càng xả thì nước càng dồn ngược và dễ tràn ra sàn.
• Không đổ hóa chất thông tắc. Hóa chất không làm cống ngoài rút nhanh hơn, mà còn đọng lại trong bồn cầu, gây nguy hiểm khi bạn phải thụt hoặc thợ phải xử lý sau đó.
• Không thụt mạnh liên tục. Áp lực dồn ngược có thể làm bung gioăng chân bồn cầu, gây rò rỉ nước bẩn.
• Không tự chui xuống hố ga hay mở bể phốt rồi cúi sát. Không khí trong đó có thể chứa khí độc, rất nguy hiểm khi ở một mình.
• Không dùng máy giặt, máy rửa bát lúc này. Các thiết bị xả nhiều nước sẽ làm đường ống đầy nhanh hơn.

Khi nào nên gọi thợ thông tắc?

Không phải trường hợp nào cũng cần gọi thợ. Nếu cả khu bị ngập và bồn cầu trở lại bình thường sau khi nước rút, bạn chỉ cần kiểm tra lại hố ga và dọn rác. Tuy nhiên, nên gọi thợ khi gặp một trong các tình huống sau:

• Nước ngoài ngõ đã rút từ lâu nhưng bồn cầu vẫn không thoát hoặc thoát rất chậm.
• Nước bẩn đã trào lên thoát sàn, lavabo hoặc tràn ra khỏi bồn cầu.
• Hố ga đầy bùn đặc, vớt rác ở miệng không cải thiện.
• Bể phốt lâu chưa hút, có mùi hôi mạnh và bồn cầu ọc liên tục.
• Trận mưa nào cũng bị, lần sau nặng hơn lần trước.

Thợ có thể dùng camera nội soi để xem chỗ nghẽn, dùng máy lò xo hoặc máy phun nước áp lực để làm sạch đường ống, nạo vét hố ga và hút bể phốt nếu bể đã đầy. Nếu bạn còn phân vân giữa tự xử lý và gọi dịch vụ, có thể tham khảo bài khi nào nên gọi dịch vụ thông tắc cống thay vì tự xử lý.

Chuẩn bị trước mùa mưa để bồn cầu không bị tắc

Phần lớn các trường hợp bồn cầu khó thoát sau mưa có thể giảm đáng kể nếu chuẩn bị từ trước. Một vài việc nên làm trước khi bước vào mùa mưa bão:

• Mở và vệ sinh hố ga trong nhà, vớt bùn, lá cây, rác ni lông.
• Kiểm tra nắp bể phốt và nắp hố ga có kín không, có nằm thấp hơn mặt sân không.
• Xem lại thời gian hút bể phốt lần cuối; nếu đã lâu, nên hút trước mùa mưa để bể còn dung tích dự phòng.
• Dọn rác quanh miệng ống thông hơi và phễu thu nước trên mái, sân thượng.
• Nếu nhà thấp hơn mặt đường, hỏi thợ về việc lắp van một chiều ở đầu ra để hạn chế nước cống chảy ngược.

Câu hỏi thường gặp

Bồn cầu tắc sau mưa lớn có tự hết không?

Nếu nguyên nhân chỉ là cống ngoài quá tải, bồn cầu thường tự thoát lại khi nước ngoài rút. Nếu nước đã rút mà bồn cầu vẫn tắc, nguyên nhân có thể ở hố ga, bể phốt hoặc đường ống, cần kiểm tra và xử lý.

Vì sao nhà tôi bị mà nhà hàng xóm không bị?

Mỗi nhà có cao độ nền, độ dốc ống và tình trạng hố ga, bể phốt khác nhau. Nhà có nền thấp hơn, hố ga nhiều bùn hoặc bể phốt gần đầy sẽ bị ảnh hưởng trước, dù dùng chung một tuyến cống.

Có nên hút bể phốt ngay khi trời đang mưa?

Nếu cống ngoài còn ngập, hút bể phốt chưa chắc giải quyết được vì nước có thể tiếp tục lấn vào. Nên chờ nước rút, kiểm tra hố ga trước. Nếu bể đã đầy và bồn cầu vẫn không thoát, lúc đó hút bể mới phát huy tác dụng.

Nước bẩn trào lên sàn nhà vệ sinh thì xử lý thế nào?

Ngừng dùng nước ở mọi thiết bị, đeo găng tay và ủng, dồn nước bẩn ra ngoài, sau đó vệ sinh và khử khuẩn sàn bằng dung dịch tẩy rửa thông thường. Mở cửa cho thoáng khí. Nếu nước trào lại nhiều lần, nên gọi thợ kiểm tra đường ống.

Lắp van một chiều có giúp hết tình trạng này không?

Van một chiều giúp hạn chế nước cống chảy ngược vào nhà khi cống ngoài dâng cao. Tuy nhiên, khi van đóng thì nước thải trong nhà cũng tạm thời không ra được, nên vẫn cần hạn chế dùng nước lúc ngập. Việc lắp đặt cần khảo sát thực tế đường ống của từng nhà.

Liên hệ Môi trường Việt Yên tại Hải Phòng

Nếu bồn cầu tắc sau mưa lớn mà nước ngoài đã rút vẫn không cải thiện, hố ga đầy bùn hoặc bể phốt đã lâu chưa hút, bạn có thể liên hệ Môi trường Việt Yên để được tư vấn và kiểm tra tại Hải Phòng. Xem thêm các hạng mục tại trang dịch vụ Môi trường Việt Yên.