Bồn cầu bị tắc dị vật: Cách xử lý tránh làm hỏng đường ống

Một chiếc xe đồ chơi của bé, cái lược, nắp chai dầu gội hay chiếc bàn chải rơi tõm xuống bồn cầu, rồi ai đó vô tình nhấn xả. Vài phút sau nước dâng cao, rút rất chậm hoặc không rút. Bồn cầu bị tắc dị vật khác hẳn với tắc do giấy: giấy sẽ mềm và rã dần trong nước, còn đồ nhựa, kim loại hay vải thì không. Cách xử lý sai, nhất là thụt mạnh hoặc chọc que, rất dễ đẩy vật cứng vào sâu hơn, mắc kẹt ở đoạn cong của bồn cầu hoặc trôi xuống đường ống chung, khi đó việc lấy ra sẽ tốn công hơn nhiều.

Dưới đây là trình tự nên làm khi sự cố vừa xảy ra, từ vài phút đầu cho tới lúc cần gọi thợ.

Vì sao dị vật gây tắc khó xử lý hơn giấy?

Trong thân sứ bồn cầu có đoạn ống cong (xi phông) giữ một lớp nước ngăn mùi, cũng là chỗ hẹp và gấp khúc nhất. Giấy vệ sinh mắc lại ở đây vẫn có thể ngấm nước, tơi ra và trôi đi. Dị vật cứng thì khác: nó giữ nguyên hình dạng, có thể nằm chéo trong đoạn cong và trở thành chỗ để giấy, tóc, cặn bẩn bám vào sau mỗi lần xả.

Nhiều khi bồn cầu vẫn thoát, chỉ hơi chậm, nên người dùng tưởng vật đã trôi đi, trong khi nó vẫn nằm trong đoạn cong và vài ngày sau mới tắc hẳn.

Những dị vật hay gặp trong bồn cầu gia đình

• Đồ chơi nhỏ của trẻ em: xe, búp bê, khối xếp hình, bóng nhựa nhỏ.
• Vật dụng trong phòng tắm: lược, bàn chải đánh răng, nắp chai, dao cạo, kẹp tóc.
• Đồ cá nhân: điện thoại, chìa khóa, nhẫn, khuyên tai, kính.
• Vật mềm nhưng không tan: băng vệ sinh, tã giấy, khăn ướt, giẻ lau, tất, tăm bông, chỉ nha khoa.

Việc cần làm ngay trong vài phút đầu

Phản ứng đúng ngay lúc đầu quyết định phần lớn việc lấy dị vật ra dễ hay khó:

1. Ngừng xả nước. Mỗi lần xả thêm là một lần đẩy vật vào sâu hơn, đồng thời làm nước dâng cao, có thể tràn ra sàn. Nếu lỡ nhấn xả và thấy nước dâng, hãy mở nắp két nước và đóng nắp van xả (miếng cao su dưới đáy két) lại, hoặc khóa van cấp nước cho bồn cầu.
2. Xác định vật gì đã rơi. Hỏi người trong nhà, nhất là trẻ nhỏ, xem rơi thứ gì, kích thước khoảng bao nhiêu, cứng hay mềm.
3. Nhìn kỹ lòng bồn cầu. Dùng đèn pin soi vào lỗ thoát. Nếu còn thấy vật, đó là thời điểm dễ lấy ra nhất.
4. Chuẩn bị chỗ làm việc. Trải khăn cũ hoặc báo quanh chân bồn cầu, chuẩn bị găng tay cao su dài, xô nhỏ và túi nilon để đựng vật lấy ra.

Đánh giá loại dị vật để chọn cách xử lý

Không có một cách chung cho mọi trường hợp bồn cầu bị tắc dị vật: một chiếc tất và một chiếc điện thoại cần cách làm rất khác nhau.

Vật cứng, nhỏ hơn lỗ thoát

Ví dụ nắp chai, kẹp tóc, khối xếp hình nhỏ. Loại này có thể trôi qua đoạn cong rồi xuống ống thoát, nhưng cũng có thể mắc ngang ở chỗ gấp khúc. Nên kéo ngược ra hơn là đẩy xuôi xuống đường ống chung.

Vật cứng, cỡ gần bằng lỗ thoát

Ví dụ lược, bàn chải, xe đồ chơi, điện thoại. Đây là nhóm dễ kẹt chặt trong đoạn cong nhất. Thụt mạnh dễ làm vật kẹt sâu hơn; nếu không gắp được từ phía trên, thường phải tính đến việc tháo bồn cầu.

Vật mềm, không tan trong nước

Ví dụ khăn ướt, băng vệ sinh, tã, giẻ, tất. Những vật này ngấm nước và nở ra, dễ bít kín đoạn cong. Không nên chờ nó tự tan như giấy vệ sinh.

Các cách lấy dị vật ra an toàn tại nhà

Thứ tự dưới đây đi từ cách nhẹ nhàng nhất. Hãy dừng lại ở bước nào lấy được vật ra, và dừng hẳn nếu làm vài lần không thấy tiến triển.

1. Gắp trực tiếp khi còn nhìn thấy

Đeo găng tay cao su dài, có thể múc bớt nước trong lòng bồn ra xô để dễ nhìn. Dùng tay hoặc kẹp gắp đồ dài để lấy vật ra, thao tác chậm để không vô tình đẩy nó vào trong.

2. Dùng dây thông bồn cầu quay tay để móc kéo ra

Dây thông bồn cầu quay tay (loại có ống bọc cong ở đầu để bảo vệ men sứ) có đầu lò xo xoắn. Đưa đầu dây vào lỗ thoát, quay tay quay nhẹ để đầu xoắn quấn lấy vật mềm hoặc đi vòng qua vật cứng, sau đó vừa quay vừa rút ra từ từ. Cách này đặc biệt hợp với khăn ướt, giẻ, tất hay băng vệ sinh.

3. Cẩn trọng với cây thụt cao su

Cây thụt tạo lực hút và đẩy luân phiên. Với vật mềm nằm nông, kéo nhẹ vài lần có thể giúp vật dịch lên, nhưng với vật cứng, lực đẩy xuống thường khiến vật lọt sâu hơn. Nếu đã biết rơi vật cứng thì nên bỏ qua bước này.

4. Không dùng hóa chất

Bột hay dung dịch thông cống được làm để phân hủy chất hữu cơ, tóc, dầu mỡ, không làm tan được nhựa, kim loại hay vải tổng hợp. Đổ vào chỉ khiến nước trong bồn nguy hiểm hơn khi thao tác bằng tay và có thể ảnh hưởng tới gioăng, ống nhựa.

Những việc không nên làm khi bồn cầu bị tắc dị vật

• Xả nước liên tục “cho trôi”: nước có thể tràn ra sàn, còn vật thì bị đẩy xuống đoạn ống khó tiếp cận hơn.
• Chọc que sắt, móc áo uốn thẳng: dễ làm xước, mẻ men sứ và đẩy vật sâu thêm.
• Đổ nước sôi: sứ có thể nứt do chênh lệch nhiệt độ, trong khi nước nóng không giúp gì với vật cứng.
• Coi như đã xong khi nước rút được trở lại: nếu không thấy vật được lấy ra, hãy theo dõi thêm vài ngày, vì vật có thể vẫn nằm trong đường ống.

Khi nào cần tháo bồn cầu hoặc gọi thợ?

Nên để thợ xử lý trong các tình huống sau:

• Vật cứng cỡ lớn như điện thoại, lược, đồ chơi đã trôi khuất mà dây thông không kéo ra được.
• Rơi đồ có giá trị như nhẫn, chìa khóa, điện thoại cần lấy lại nguyên vẹn, không muốn đẩy trôi đi.
• Đã thử kéo ra vài lần đúng cách mà nước vẫn không rút.
• Thoát sàn, lavabo hoặc bồn cầu khác trong nhà cũng thoát chậm, sủi bọt hoặc có tiếng ọc: dấu hiệu vật đã xuống đường ống chung.

Với vật kẹt chặt trong thân sứ, thợ thường phải tháo bồn cầu ra khỏi sàn: khóa nước, xả hết nước trong két và lòng bồn, tháo bu lông chân, nhấc bồn cầu ra và lấy vật từ phía dưới. Sau đó cần thay gioăng chân bồn cầu mới và lắp lại cho kín, nếu không sẽ dễ bị rò nước hoặc bốc mùi. Bồn cầu sứ nặng và dễ mẻ khi nhấc đặt, nên việc này cần người có kinh nghiệm.

Nếu vật đã xuống tới đường ống chung, thợ sẽ cần thông từ hố ga hoặc cửa thăm ống, tùy vào cách bố trí đường ống của ngôi nhà. Bạn có thể đọc thêm bài khi nào nên gọi dịch vụ thông tắc cống thay vì tự xử lý để hình dung các dấu hiệu tắc lan rộng.

Bảng tổng hợp: loại dị vật và cách xử lý phù hợp

Sau khi lấy được dị vật: kiểm tra lại những gì?

Lấy được vật ra rồi, nên kiểm tra thêm:

• Xả thử vài lần và quan sát nước rút có nhanh và dứt khoát như trước không, có tiếng ọc bất thường không.
• Xem chân bồn cầu có rỉ nước không, nhất là nếu bồn cầu vừa được tháo ra lắp lại.
• Theo dõi vài ngày các thiết bị dùng chung đường ống. Nếu tắc lại, có thể vẫn còn vật, cặn trong ống hoặc bể phốt đã đầy.

Trường hợp tắc nhẹ do giấy chứ không phải dị vật, bạn có thể tham khảo bài bồn cầu bị tắc giấy: khi nào tự xử lý, khi nào nên gọi thợ.

Cách phòng tránh dị vật rơi vào bồn cầu

Phần lớn sự cố có thể tránh bằng vài thói quen nhỏ:

• Đậy nắp bồn cầu khi không dùng, đặc biệt trong nhà có trẻ nhỏ.
• Đặt kệ đồ dùng xa bồn cầu, không để lược, bàn chải, mỹ phẩm trên nắp két nước hay kệ ngay phía trên bồn cầu.
• Đặt thùng rác có nắp ngay cạnh bồn cầu để bỏ băng vệ sinh, tã, khăn ướt, tăm bông, chỉ nha khoa.

Câu hỏi thường gặp

Bồn cầu bị tắc dị vật có tự thông được không?

Với vật mềm, nhỏ, nước đôi khi vẫn thoát được nhưng vật thường chỉ bị đẩy xuống đường ống chứ không biến mất. Với vật cứng, bồn cầu hầu như không tự thông, và càng xả nhiều càng khó lấy ra.

Rơi điện thoại vào bồn cầu đã xả nước thì làm sao?

Ngừng xả ngay. Nếu còn thấy máy thì gắp ra. Nếu máy đã trôi khuất, không thụt hay chọc vì dễ làm máy kẹt chặt hơn; nên gọi thợ để lấy ra, có thể bằng cách tháo bồn cầu.

Tháo bồn cầu để lấy dị vật có ảnh hưởng gì không?

Nếu làm đúng cách và thay gioăng chân mới khi lắp lại thì bồn cầu vẫn sử dụng bình thường. Rủi ro thường đến từ việc nhấc đặt làm mẻ sứ hoặc lắp lại không kín gây rò nước, bốc mùi.

Lấy dị vật ra rồi mà bồn cầu vẫn thoát chậm thì sao?

Có thể vẫn còn vật khác, cặn bám trong đường ống hoặc bể phốt đã đầy. Lúc này nên kiểm tra cả đường ống chung và bể phốt chứ không chỉ riêng bồn cầu.

Liên hệ Môi trường Việt Yên khi cần hỗ trợ

Nếu dị vật đã trôi sâu, bạn đã thử các cách an toàn mà không lấy ra được, hoặc thấy dấu hiệu tắc lan sang đường ống chung, có thể liên hệ Môi trường Việt Yên để được tư vấn và kiểm tra tại Hải Phòng. Thông tin thêm có tại trang dịch vụ Môi trường Việt Yên.